Materac przeciwodleżynowy – jaki wybrać i czy NFZ go refunduje?

Odleżyna potrafi pojawić się szybciej, niż spodziewa się większość opiekunów. Wystarczy, że osoba chora przez dłuższy czas leży w jednej pozycji, a skóra w miejscach największego nacisku zaczyna tracić dopływ krwi. Dlatego przy organizowaniu opieki nad osobą leżącą specjalistyczny materac trafia zwykle na listę pierwszych zakupów lub wypożyczeń, zaraz obok profesjonalnego łóżka rehabilitacyjnego. Sam wybór nie jest jednak oczywisty: do dyspozycji są modele bąbelkowe, rurowe i piankowe, a do tego dochodzi pytanie, czy można liczyć na dofinansowanie z NFZ. W tym poradniku wyjaśniamy, czym różnią się poszczególne rodzaje, na co patrzeć przy wyborze i jak wygląda refundacja. Zapraszamy do lektury!

Jak działa materac na odleżyny?

Odleżyny powstają wtedy, gdy ciężar ciała przez długi czas uciska tkanki znajdujące się między kością a podłożem. Ściśnięte naczynia krwionośne nie doprowadzają wystarczającej ilości tlenu, więc skóra i głębsze warstwy zaczynają się uszkadzać. Najbardziej narażone są miejsca, w których kość leży tuż pod skórą: okolica kości krzyżowej, pięty, biodra, łopatki, łokcie i tył głowy.

Chociaż potocznie mówi się o tym sprzęcie po prostu materac na odleżyny, to w praktyce jego zadaniem jest przede wszystkim zapobieganie im, a nie ich leczenie. Modele statyczne, najczęściej piankowe, rozkładają ciężar ciała na większą powierzchnię, przez co nacisk w pojedynczym punkcie maleje. Modele zmiennociśnieniowe z kolei działają inaczej: pompa na przemian napełnia i opróżnia komory powietrzne, więc punkty podparcia ciała stale się przesuwają. Każde uciskane miejsce co jakiś czas zostaje odciążone, a krew może do niego swobodnie dopłynąć.

Nawet najlepszy materac nie zastąpi jednak zmiany pozycji chorego. Należy bezwzględnie wiedzieć, że materac na odleżyny jest uzupełnieniem pielęgnacji, a nie jej alternatywą. Osobę leżącą nadal trzeba regularnie przekładać, dbać o suchą i czystą skórę oraz codziennie oglądać miejsca narażone na ucisk.

Na skuteczność materaca wpływa też to, co leży między nim a skórą chorego. Najlepiej sprawdza się jedno cienkie, dobrze naciągnięte prześcieradło bez fałd. Każda dodatkowa warstwa, czyli kolejne prześcieradło, koc czy podkład pod pośladkami, osłabia działanie komór, a zagięcia materiału same mogą uciskać skórę.

Materac przeciwodleżynowy: bąbelkowy, rurowy czy piankowy?

Jaki materac na odleżyny sprawdzi się najlepiej? To zależy. Każda osoba leżąca ma przecież inne schorzenia, dysfunkcje, ale i własne wymagania. Rodzaj materaca należy więc dobrać nie względem ceny czy wyglądu, a wedle indywidualnych uwarunkowań.

Materac bąbelkowy

Materac przeciwodleżynowy bąbelkowy składa się z wielu niewielkich komór powietrznych rozmieszczonych na całej powierzchni. Jest cienki, lekki i prosty w obsłudze, a najczęściej układa się go na zwykłym materacu. Ze względu na niską wysokość komór sprawdza się przede wszystkim profilaktycznie: u osób, które spędzają w łóżku dużo czasu, ale wciąż mogą same zmieniać pozycję albo część dnia siedzą w fotelu.

Materac rurowy – zmiennociśnieniowy

Materac rurowy zbudowany jest z poprzecznych komór ułożonych jedna obok drugiej. Komory są wyższe niż w modelu bąbelkowym, dlatego ciało głębiej się w nich zanurza, a różnica między napełnioną i opróżnioną komorą jest wyraźniejsza. Co w przypadku awarii? W wielu modelach uszkodzoną komorę można wymienić pojedynczo, bez wymiany całego materaca. Taki materac dobiera się zwykle dla osób, które leżą przez większość doby i same nie zmieniają pozycji.

Materac piankowy

Materac piankowy nie potrzebuje pompy ani prądu, bo działa wyłącznie dzięki odpowiednio wyprofilowanej piance. Pracuje bezgłośnie, ale nie zmienia punktów nacisku, więc jego działanie ogranicza się do lepszego rozłożenia ciężaru. Dobrze sprawdza się jako materac bazowy na łóżku rehabilitacyjnym albo u osób z mniejszym ryzykiem odleżyn.

Jak wybrać materac przeciwodleżynowy?

Punktem wyjścia jest ryzyko odleżyn u konkretnej osoby. Inaczej dobiera się materac dla seniora, który wstaje na posiłki, a inaczej dla pacjenta, który nie opuszcza łóżka. Ryzyko najlepiej ocenia lekarz lub pielęgniarka. Jeśli na skórze są już zaczerwienienia, które nie bledną po uciśnięciu palcem, albo pojawiła się rana, decyzję o rodzaju materaca trzeba podjąć wspólnie z nimi.

Drugim kryterium jest masa ciała. Każdy materac ma określone maksymalne obciążenie, a pompa ma zakres, w którym można regulować ciśnienie. Zbyt miękko ustawiony materac pozwala ciału opaść do podłoża, a zbyt twardy przestaje odciążać skórę. O tym, jak dobrać właściwe ustawienie, piszemy szerzej w artykule „Jak ustawić ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym?”.

Trzecia sprawa to dopasowanie do łóżka. Materac nie może zwisać poza krawędź leża ani przesuwać się przy zmianie pozycji oparcia. Na łóżku z barierkami trzeba też sprawdzić, czy po ułożeniu materaca barierki nadal wystają wyraźnie ponad powierzchnię leżenia, bo dodatkowa warstwa podnosi chorego i zmniejsza ich skuteczność.

Na koniec zostają kwestie, które docenia się dopiero w codziennym użytkowaniu. Pompa materaca zmiennociśnieniowego pracuje całą dobę, często w pokoju, w którym ktoś śpi, więc jej głośność ma znaczenie. Przydaje się też pokrowiec, który łatwo zdjąć i wyprać, oraz przewody na tyle długie, by pompę można było wygodnie zawiesić na ramie łóżka.

Materac przeciwodleżynowy – refundacja NFZ

Czy kupując materac przeciwodleżynowy można liczyć na wsparcie finansowe od państwa? Narodowy Fundusz Zdrowia dofinansowuje zakup materaca przeciwodleżynowego jako wyrobu medycznego wydawanego na zlecenie. Refundacja obejmuje wyłącznie materace zmiennociśnieniowe z pompą, zarówno bąbelkowe, jak i rurowe. Materace piankowe nie są refundowane.

Z dofinansowania mogą skorzystać osoby z paraplegią, tetraplegią lub inną trwałą chorobą, która wymaga stałego przebywania w łóżku. NFZ pokrywa koszt do określonego limitu, przy czym pacjent ponosi udział własny w ramach tego limitu, a limit dla materaca rurowego jest wyższy niż dla bąbelkowego. Jeśli wybrany model kosztuje więcej, różnicę dopłaca się samodzielnie. Kolejną refundację można otrzymać dopiero po upływie okresu użytkowania wskazanego w przepisach. Aktualne kwoty i okresy określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie.

Sama procedura jest prosta. Zlecenie wystawia lekarz lub inna uprawniona osoba, także w trakcie teleporady, a informacja o nim trafia do pacjenta SMS-em, e-mailem lub na Internetowe Konto Pacjenta. Z numerem PESEL i kodem zlecenia można udać się do apteki lub sklepu medycznego, który ma umowę z NFZ.

Trzeba przy tym pamiętać, że refundacja dotyczy zakupu, a nie wynajmu. Dla osób, które nie spełniają kryteriów, na przykład dlatego, że materac jest potrzebny tylko na czas powrotu do sprawności po operacji, wynajem bywa korzystnym cenowo rozwiązaniem.

Przeczytaj również: „Wypożyczenie łóżka medycznego – czy można liczyć na refundację z NFZ?”

Cena zakupu i koszt wynajmu materaca przeciwodleżynowego

Ile kosztuje materac przeciwodleżynowy? Na cenę wpływa przede wszystkim konstrukcja materaca, jakość pompy, rodzaj pokrowca i maksymalne obciążenie. Modele bąbelkowe są zazwyczaj tańsze od rurowych, a materace piankowe różnią się ceną głównie w zależności od gęstości i profilu pianki.

W Medisal nowy materac przeciwodleżynowy można kupić za 200 zł, a jego wynajem kosztuje 70 zł miesięcznie, bez kaucji. Do łóżka rehabilitacyjnego można też dokupić materac piankowy w cenie hurtowej. Wynajem sprawdza się, gdy materac jest potrzebny na krótszy lub trudny do przewidzenia czas. Przy opiece planowanej na wiele miesięcy zakup bywa korzystniejszy.

Wynajem materacy przeciwodleżynowych w Medisal

Jaki obszar obejmuje nasz wynajem materacy przeciwodleżynowych? Radom, a także miejscowości w województwach mazowieckim, świętokrzyskim i lubelskim to teren, na którym wynajmujemy, sprzedajemy i dostarczamy materace przeciw odleżynom, łóżka rehabilitacyjne oraz inny potrzebny do opieki nad chorym sprzęt medyczny. Do podpisania umowy wystarczy dowód osobisty – nie wymagamy skierowań ani zaświadczeń lekarskich. Sprzęt dowozimy pod wskazany adres, przygotowujemy do pracy i pokazujemy, jak go obsługiwać. Koszt transportu zależy od odległości.

Jeśli stan zdrowia chorego się zmieni, wypożyczony sprzęt można wymienić na inny model z naszej oferty. Razem z materacem mogą Państwo wynająć także łóżko rehabilitacyjne, dzięki czemu cały sprzęt do opieki nad osobą leżącą trafia do domu w jednej dostawie. Zapraszamy do kontaktu pod numerem 607 970 178 albo osobiście do siedziby, w której czeka materac przeciwodleżynowy (Radom, ul. Kielecka 97).

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy materac przeciwodleżynowy wyleczy istniejącą odleżynę?

Nie. Materac przeciw odleżynom zmniejsza nacisk na skórę i ułatwia gojenie, ale leczeniem odleżyny powinien pokierować lekarz lub pielęgniarka, którzy dobiorą odpowiednie opatrunki i sposób pielęgnacji.

Czy pompa musi pracować przez całą dobę?

Tak. Materac zmiennociśnieniowy działa tylko wtedy, gdy pompa jest włączona. Po jej wyłączeniu komory przestają się zmieniać, a materac traci swoje właściwości.

Jak dbać o materac zmiennociśnieniowy na co dzień?

Pokrowiec w materacu zmiennociśnieniowym należy czyścić zgodnie z zaleceniami producenta, a przewody prowadzić tak, by się nie zaginały i nie były przygniatane przez ramę łóżka. Dobrze jest też co jakiś czas sprawdzić dłonią, czy komory rzeczywiście na przemian się napełniają.

Gdzie szukać, jeśli potrzebny jest materac rurowy przeciwodleżynowy (Radom i okolice)?

Aby wypożyczyć lub zakupić materac przeciwodleżynowy (rurowy, bąbelkowy czy piakowy) najprościej zadzwonić do wypożyczalni sprzętu medycznego i podać zalecenia lekarza. W Medisal sprawdzimy, który z dostępnych modeli odpowiada potrzebom chorego, i ustalimy termin dostawy.